EN ISO 9972 to europejska norma regulująca metodykę badania szczelności powietrznej budynków metodą Blower Door Test. Każdy profesjonalny test szczelności powinien być przeprowadzony zgodnie z tą normą. Wyjaśniamy najważniejsze informacje — co dokładnie norma nakazuje, jak wpływa na wiarygodność wyników i dlaczego jej znajomość jest kluczowa dla inwestorów, architektów i wykonawców.
EN ISO 9972 — czym jest ta norma?
EN ISO 9972:2015 (pełna nazwa: Cieplne właściwości użytkowe budynków — Wyznaczanie przepuszczalności powietrznej budynków — Metoda pomiaru ciśnieniowego z zastosowaniem wentylatora) to norma europejska przyjęta jako Polska Norma PN-EN ISO 9972:2015-10. Zastąpiła wcześniejszą normę EN 13829:2001, która przez wiele lat była podstawowym dokumentem regulującym badania Blower Door Test w Europie.
Norma EN ISO 9972 jest opracowana wspólnie przez Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN) i Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO), co zapewnia jej globalne uznanie. Protokoły z badań przeprowadzonych zgodnie z EN ISO 9972 są akceptowane przez Passive House Institute, banki udzielające kredytów NF40/NF15 oraz organy certyfikujące na całym świecie.
Co reguluje norma EN ISO 9972?
Warunki przygotowania budynku do badania
EN ISO 9972 precyzyjnie określa jak budynek musi być przygotowany do badania — które otwory zamknąć, które uszczelnić taśmą, jak traktować kratki wentylacyjne, urządzenia sanitarne i kominy. Norma rozróżnia przygotowanie dla Metody 1 (otwory wentylacyjne otwarte) i Metody 2 (otwory wentylacyjne zamknięte). Prawidłowe przygotowanie jest kluczowe dla miarodajności wyników i ich porównywalności między różnymi laboratoriami i testerami.
Metodyka pomiarów — ile punktów i w jakim zakresie ciśnień
Norma wymaga przeprowadzenia co najmniej 5 pomiarów przy różnych ciśnieniach w zakresie 10–100 Pa, zarówno przy nadciśnieniu jak i podciśnieniu. Wyniki obu serii są uśredniane. Oprogramowanie pomiarowe (np. Retrotec FanTestic) automatycznie wyznacza krzywą regresji i oblicza parametry C (współczynnik przepływu) i n (wykładnik przepływu), które charakteryzują szczelność badanej obudowy.
Dopuszczalne warunki atmosferyczne podczas pomiaru
Norma EN ISO 9972 określa dopuszczalne warunki podczas pomiaru — prędkość wiatru (maksymalnie 6 m/s), różnicę temperatur między wnętrzem a zewnętrzem (dla dużych budynków wymagana korekta przy różnicy powyżej 10°C) i ciśnienie atmosferyczne. Jeśli warunki przekraczają dopuszczalne granice, wynik musi być skorygowany lub badanie należy powtórzyć w lepszych warunkach.
Obliczanie wskaźników szczelności
EN ISO 9972 definiuje sposób obliczania wszystkich standardowych wskaźników szczelności na podstawie zmierzonego przepływu powietrza V̇50 przy ciśnieniu 50 Pa i parametrów budynku.
| Wskaźnik | Wzór | Jednostka | Zastosowanie |
| n50 | V̇50 / V | h⁻¹ | Domy pasywne, NF40/NF15, WT 2021 |
| q50 | V̇50 / AE | m³/(h·m²) | Budynki komercyjne, BREEAM, LEED |
| w50 | V̇50 / AF | m³/(h·m²) | Alternatywny wskaźnik dla budynków mieszkalnych |
Trzy metody badania wg EN ISO 9972
| Metoda | Opis | Zastosowanie |
| Metoda 1 | Badanie szczelności użytkowej — kratki wentylacyjne otwarte, warunki normalnego użytkowania | Ocena infiltracji w warunkach rzeczywistych, budynki istniejące |
| Metoda 2 | Badanie szczelności przegród — kratki wentylacyjne zamknięte taśmą, tylko nieszczelności mimowolne | Certyfikacja Passive House, NF40/NF15, WT 2021 |
| Metoda 3 | Badanie lokalne — pojedynczego pomieszczenia lub strefy budynku | Door Fan Test dla instalacji SUG, badanie stref w budynkach wielostrefowych |
Która metoda jest stosowana przy certyfikacji?
Do certyfikacji Passive House i domów energooszczędnych NF40/NF15 stosuje się Metodę 2, która mierzy szczelność mimowolną — po uszczelnieniu wszystkich celowych otworów wentylacyjnych taśmą. Ta metoda jest bardziej rygorystyczna i daje niższe (lepsze) wyniki n50 niż Metoda 1, bo eliminuje wpływ otworów wentylacyjnych na wynik pomiaru. Wynik n50 z Metody 2 jest wymaganym parametrem do certyfikacji PHI i do kredytów bankowych NF40/NF15.
EN ISO 9972 a poprzednia norma EN 13829 — różnice
EN ISO 9972:2015 zastąpiła EN 13829:2001. Nowa norma jest bardziej szczegółowa w kilku obszarach. Po pierwsze — dokładniej definiuje warunki przygotowania budynku, eliminując niejednoznaczności poprzedniej wersji. Po drugie — wprowadza bardziej rygorystyczne wymagania dotyczące kalibracji sprzętu i dokumentacji pomiarowej. Po trzecie — lepiej opisuje metodykę korekty wyników przy niekorzystnych warunkach atmosferycznych. Oba dokumenty opisują tę samą metodę Blower Door, ale EN ISO 9972 daje bardziej powtarzalne i porównywalne wyniki.
Co powinien zawierać protokół zgodny z EN ISO 9972?
- Numer normy — EN ISO 9972:2015 i zastosowana metoda (1, 2 lub 3)
- Dane budynku — adres, kubatura V, powierzchnia obudowy AE, powierzchnia podłogi AF
- Dane sprzętu — producent, model, numer seryjny, data ostatniej kalibracji
- Warunki atmosferyczne — temperatura wewnętrzna i zewnętrzna, prędkość wiatru, ciśnienie
- Wyniki pomiarów — tabela z wynikami serii nadciśnienia i podciśnienia
- Obliczone wskaźniki — n50 (lub q50/w50), parametry C i n krzywej regresji
- Ocena zgodności — porównanie z wymaganiem normatywnym lub projektowym
- Podpis technika — imię, nazwisko, uprawnienia, pieczęć firmy
FAQ — EN ISO 9972 norma Blower Door Test
Q: Czy protokół musi wyraźnie powoływać się na EN ISO 9972?
A: Tak. Profesjonalny protokół z Blower Door Test powinien jednoznacznie wskazywać normę (EN ISO 9972:2015) i zastosowaną metodę (1, 2 lub 3). Protokoły bez odniesienia do normy mogą nie być akceptowane przez banki, PHI ani organy certyfikujące.
Q: Czy Hermetiq stosuje normę EN ISO 9972?
A: Tak. Wszystkie nasze badania Blower Door Test są przeprowadzane zgodnie z EN ISO 9972:2015 Metodą 2, certyfikowanym sprzętem Retrotec z aktualną kalibracją. Nasze protokoły spełniają wymagania PKO BP, BGK, PHI i wszystkich polskich organów certyfikujących.
Q: Skąd wziąć normę EN ISO 9972 w języku polskim?
A: Polska wersja normy — PN-EN ISO 9972:2015-10 — jest dostępna w sprzedaży w Polskim Komitecie Normalizacyjnym (pkn.pl). Jest to dokument płatny, przeznaczony przede wszystkim dla firm wykonujących testy i projektantów budynków energooszczędnych.
Q: Czy EN ISO 9972 ma zastosowanie do wszystkich typów budynków?
A: Tak, norma dotyczy wszystkich budynków — mieszkalnych, komercyjnych i przemysłowych. Dla bardzo dużych obiektów norma dopuszcza zastosowanie metodyki uproszczonej lub badania strefowego. Metoda 3 (badanie lokalne) jest podstawą Door Fan Test dla pomieszczeń z instalacjami SUG.
Potrzebujesz Blower Door Test zgodnego z EN ISO 9972 do certyfikacji, kredytu bankowego lub odbioru budynku? Zamów przez formularz — certyfikowany sprzęt Retrotec, protokół zgodny z normą, raport w 48 godzin.
Potrzebujesz wyceny badania?
Zamów bezpłatną wycenę →