Czas retencji środka gaśniczego to jeden z kluczowych parametrów każdej instalacji gaśniczej gazowej. Informuje, przez jak długo wymagane stężenie gazu będzie utrzymane w chronionym pomieszczeniu po aktywacji systemu SUG. Zbyt krótki czas retencji środka gaśniczego może sprawić, że instalacja gaśnicza nie ugasi pożaru skutecznie — nawet jeśli technicznie działa poprawnie.
Czym jest czas retencji środka gaśniczego?
Czas retencji środka gaśniczego (ang. hold time) to okres, przez który stężenie środka gaśniczego w chronionym pomieszczeniu utrzymuje się na poziomie co najmniej 95% stężenia projektowego. Im szczelniejsze pomieszczenie, tym wolniej gaz ucieka przez nieszczelności i tym dłuższy jest czas retencji. Parametr ten jest bezpośrednio związany ze szczelnością obudowy pomieszczenia — mierzoną metodą Door Fan Test.
Minimalne wymagania czasu retencji wg norm
| Środek gaśniczy | Minimalne stężenie | Wymagany czas retencji | Norma |
| FM-200 (HFC-227ea) | 6,25–9% | 10 minut | EN 15004-8 |
| Novec 1230 (FK-5-1-12) | 4,2–5,9% | 10 minut | EN 15004-14 |
| Inergen (IG-541) | 37,5–43% | 10 minut | EN 15004-5 |
| Argon (IG-01) | 37,5–43% | 10 minut | EN 15004-4 |
| Azot (IG-100) | 37,5–43% | 10 minut | EN 15004-6 |
| CO₂ | 30–75% | 20 minut | ISO 14520-2 |
Jak oblicza się czas retencji na podstawie Door Fan Test?
Obliczenie czasu retencji środka gaśniczego na podstawie wyników Door Fan Test to kilkuetapowy proces matematyczny opisany szczegółowo w normie EN 15004 i ISO 14520. Każdy krok ma kluczowe znaczenie dla wiarygodności końcowego wyniku.
Krok 1 — Pomiar szczelności obudowy (Door Fan Test)
Door Fan Test mierzy przepływ powietrza przez nieszczelności przy różnych różnicach ciśnień — zazwyczaj w zakresie 10–60 Pa przy nadciśnieniu i podciśnieniu. Na podstawie serii pomiarów wyznacza się krzywą regresji, która opisuje zależność między przepływem powietrza a różnicą ciśnień. Parametry tej krzywej — C (współczynnik przepływu) i n (wykładnik przepływu) — charakteryzują szczelność obudowy.
Krok 2 — Obliczenie ELA (Equivalent Leakage Area)
Na podstawie wyników pomiarów oblicza się ELA (Equivalent Leakage Area) — równoważną powierzchnię wycieku wyrażoną w cm². Parametr ten opisuje łączną powierzchnię wszystkich nieszczelności w obudowie pomieszczenia, przeliczoną na równoważny otwór o zerowej długości. Im mniejsze ELA, tym szczelniejsze pomieszczenie i tym dłuższy czas retencji środka gaśniczego.
Krok 3 — Obliczenie czasu retencji
Znając ELA, kubaturę pomieszczenia, gęstość środka gaśniczego, jego stężenie projektowe i warunki temperaturowe, oblicza się czas potrzebny na spadek stężenia poniżej 95% wartości projektowej. Wzór uwzględnia zarówno nieszczelności w dolnej jak i górnej części pomieszczenia — bo gazy gaśnicze mają różną gęstość niż powietrze. Wynik porównuje się z wymaganym minimum (10 lub 20 minut).
Dlaczego czas retencji 10 minut?
Minimalne 10 minut to czas ustalony przez normy EN 15004 i ISO 14520 na podstawie analiz skuteczności gaśniczej i czasu interwencji służb ratowniczych. W ciągu 10 minut straż pożarna powinna dotrzeć do obiektu i ocenić sytuację. Dla CO₂ wymagane jest 20 minut ze względu na toksyczność gazu — służby muszą mieć więcej czasu na ewakuację i przygotowanie do wejścia.
Co zrobić jeśli czas retencji jest zbyt krótki?
Jeśli obliczony czas retencji środka gaśniczego jest krótszy niż wymagane minimum, konieczne jest uszczelnienie pomieszczenia. Raport z Door Fan Test wskazuje lokalizację głównych nieszczelności — przejść kablowych, szczelin pod drzwiami, nieszczelnych puszek wentylacyjnych, niezabezpieczonych przepustów. Po wykonaniu prac uszczelniających przeprowadza się badanie kontrolne.
Najczęstsze przyczyny zbyt krótkiego czasu retencji
- Nieszczelne przepusty kablowe i rurowe — brak uszczelnień masą pęczniejącą lub pianą
- Szczeliny pod drzwiami — brak uszczelnień progowych lub opadających listew uszczelniających
- Kratki wentylacyjne bez klap pożarowych — otwarte połączenie z instalacją wentylacyjną
- Nieszczelne przejścia kanałów klimatyzacji — szczeliny między kanałem a przejściem przez ścianę
- Uszkodzone uszczelki drzwi — zużyte uszczelki obwiedniowe lub progowe
Jak czas retencji środka gaśniczego jest dokumentowany?
Raport z Door Fan Test zawiera pełną dokumentację obliczeń czasu retencji — wyniki pomiarów, obliczone ELA, użyty wzór i końcowy wynik wyrażony w minutach. Protokół zawiera ocenę zgodności z normą docelową i jest podpisany przez certyfikowanego technika. Dokument ten jest wymagany przez ubezpieczycieli, rzeczoznawców pożarowych i organy nadzoru budowlanego.
FAQ — czas retencji środka gaśniczego
Q: Czy czas retencji 10 minut wystarczy jeśli straż pożarna jest daleko?
A: 10 minut to minimum normatywne. W obiektach o podwyższonym ryzyku lub w lokalizacjach oddalonych od jednostek PSP projektant może przyjąć wyższe wymagania — np. 20 minut dla środków nieotoksycznych. Warto to uzgodnić z projektantem instalacji i ubezpieczycielem na etapie projektu.
Q: Czy czas retencji zależy od temperatury w pomieszczeniu?
A: Tak, gęstość gazów i szybkość ich ucieczki przez nieszczelności zależy od temperatury. Obliczenia czasu retencji środka gaśniczego uwzględniają temperaturę projektową pomieszczenia — zazwyczaj przyjmuje się 20°C lub temperaturę maksymalną dla danego zastosowania.
Q: Jak często trzeba sprawdzać czas retencji?
A: Minimum raz na 12 miesięcy w ramach przeglądu instalacji SUG. Dodatkowo obowiązkowo po każdej modyfikacji chronionego pomieszczenia — nowych przejściach kablowych, wymianie drzwi, pracach budowlanych.
Q: Czy można poprawić czas retencji bez remontu pomieszczenia?
A: Tak, jeśli nieszczelności są łatwo dostępne. Uszczelnienie przepustów kablowych masą pęczniejącą, montaż opadających listew progowych przy drzwiach i zaklejenie kratek wentylacyjnych klapami to typowe prace, które znacząco poprawiają czas retencji bez ingerencji w konstrukcję pomieszczenia.
Potrzebujesz obliczenia czasu retencji środka gaśniczego dla swojej instalacji SUG? Zamów Door Fan Test przez formularz — realizujemy zlecenia w całej Polsce, raport w 48 godzin.
Potrzebujesz wyceny badania?
Zamów bezpłatną wycenę →